Yedi Asırlık Hatıra: Cumalıkızık

Ağırbaşlı ama cana yakın; hani şu tavrına hayran olunan Bursa'nın koynuna sokulmuş asude bir diyar: Cumalıkızık.

  • 03.11.2017
  • Buse Sayla

Hiç şüphesiz her şehrin beslendiği bir tarihi, kendine has dokusu, kişiliği var. Bu, ne derece derin ve baskınsa gezgini o hızla sarar, büründürür kendi havasına. Heybeti, tarihi, sanat güneşi ve doğal mirası ile Bursa işte o ağırbaşlı, bir o kadar da cana yakın tavra davet eder konuğu. Eskilerin yeşil Bursa’sı şimdilerin sanayi şehri. Leziz kestane şekeri, zirvesi karlı Uludağ’ı yumuşacık ipekleri, capcanlı çarşısı ile Bursa bir bardak çayın buğusunda.

 

M.Ö. 5200’lü yıllardan beri Bursa çeşitli kavimlere ve imparatorluklara ev sahipliği yapmış. Toprağının bereketli olması su kenarına yakın olması Bursa’yı değerli kılmış. Uzun yıllar Osmanlı’nın başkentliğini yapan Bursa bilim, kültür ve ticaret merkezi olmuş. Hanlar, camiler, medreseler, Kapalıçarşılar işte bu güzide konumun mirası…

 

“Bursa'da bir eski cami avlusu,

Küçük şadırvanda şakırdıyan su;

Orhan zamanından kalma bir duvar...

Onunla bir yaşta ihtiyar çınar

Eliyor dört yana sakin bir günü.

Bir rüyadan arta kalmanın hüznü

İçinde gülüyor bana derinden.

Yüzlerce çeşmenin serinliğinden

Ovanın yeşili göğün mavisi

Ve mimarîlerin en ilâhisi.”

 

Ahmet Hamdi Tanpınar

 

Bursa’nın kader ve ruh ortağı şehre 20 dakikalık bir mesafeye gizlenmiş küçük bir Osmanlı  köyünden bahsetmeli nihayet. Bir dolmuş, ki Anadolu’yu dolaşmanın mütemmim cüzü, alıyor, salına salına köyleri, tepeleri dolaştırıyor. Yavaş yavaş vardığınızı anlıyorsunuz kalabalıktan ve  koca çınar ağaçlarından. Burası Cumalıkızık…

Osmanlı kültürel peyzajını hala yansıtan daracık sokaklı şirin köy Dünya’nın en küçük sokağına da sahip. UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde olmasına da şaşırmamak lazım.

Köyün girişinde ve sokak boyunca tezgahını açmış esnaf sizi karşılıyor. Kimi evler restore ediliyor, kimileri kahvaltı bahçelerine dönüştürülmüş, kimileri pansiyon ve müze… Sokaklar tabii Arnavut kaldırımı. Yazları turist akını ve tezgahlardan çok rahat gezilmese de temiz havası ve tarih kokusu bâki bu diyarın.

 

Uludağ’ın eteklerinde kurulan köyün ismi “Kızık” yani dağın eteği anlamına gelmekte. Diğer köylerde yaşayan köylülerin (Hamamlıkızık ,Derekızık, Fidyekızık, Değirmenlikızık) Cuma namazı için burada toplanmasıyla ismini almış oluyor. Köy 1300’lü yıllara dayanan geçmişiyle Osmanlı’nın ilk köylerinden. Yani Osmanlı-Türk yerleşme modelinin de somut tarihi örneklerinden. Burada 270 evin 180’i kullanımda. Ayrıca, köyün güneydoğusunda Bizans dönemine ait bir kilise de bulunmuş 1969 yılında.

 

Köyde iki adet müze var. Bu alışılageldik etnografik sergilerde köylülerin kullandıkları eşyaları, ev düzenlerini ve kıyafetlerini bulabiliyorsunuz. Yazları düzenlenen Ahududu Festivali Cumalıkızık’a gitmek için hoş bir bahane. Uludağ’dan süzülen küçük bir nehrin sesi çınar ağaçlarının büyülü hışırtısına eşlik ederken durup soluklanmaya herhalde paha biçilemez.

 

 

 

Kaynakça: 

Bursa'nın Tarihi

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğu'nun Doğuşu.

Işık, Ö. 2016. Buram buram tarih kokan Osmanlı köyü: Cumalıkızık. Hürriyet Seyahat.

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Tanıtma Genel Müdürlüğü. Cumalıkızık.

Yoldan Çık 5. Bölüm Şirince. Yön. Abdüsselam Sancaklı. Yap. Emiyra Yılmaz. TRT Haber.

Share this post:

Similar Articles:

Türk-İslam Mimarisinin İncisi: Kızıl Minare

Türk-İslam Mimarisinin İncisi: Kızıl Minare

Somuncu Babası, kiliseleri, camileri, Ihlara Vadisi, kervansarayları, hanları, Hasan Dağı, kaplıcaları, höyükleri, evliyaları bir yana, Kızıl Minaresi bir yana şu tarçın renkli şehr-i Aksaray'ın.

Read more
Suyun ve Dağın Sevdaluk Hikayesi: Tomara Şelalesi

Suyun ve Dağın Sevdaluk Hikayesi: Tomara Şelalesi

Kelkit Vadisi’nin yüreğinin tam üzerine kurulmuş Tomara Şelalesi. Gümüşhane’nin Şiran ilçesi Seydibaba Köyü'nün güneybatısında, suyun ve dağın sevdası yeşil ile göğün arasında…

Read more
İnsanın Masalı

İnsanın Masalı

Ve bir yıldızın kaymasını izlemek gibidir bir insan ömrünü izlemek. Küçük bir pırıltıdan yanan bir topa dönüşür önce. Çocukluğun saf bir ışık hüzmesinden, gençliğin heyecanlı patlamalarına…

Read more