Yağmurun Çaya Dönüştüğü Şehir: Rize

Doğu Karadeniz kıyısında başı dumanlı dağları, engin yaylaları ile Kaçkarların eteğinde bir şehir…

  • 22.08.2017
  • Ümmühan Özcan Tan

Fotoğraf: Okay Türkay

Fotoğraf: Okay Türkay

Fotoğraf: Okay Türkay

Bu özgün coğrafyayı, özellikle de son zamanlarda tanınmaya başlayan Pokut ve Sal yaylalarını görür görmez çocukluğun sempatik ressamı Bob Ross geliverir akla. Yüksek bir tepenin sırtındaki ahşap evler, sislerin arasında kimi zaman kaybolup kimi zaman görünüyorlar, saklambaç oynuyorlar sanki gezginlerle…

 

Ormanları ve yağmuru malum bu sahil kentinin yağışının çok, havanın sürekli bulutlu olması, bu ülkeye esaslı bir can yoldaşı armağan etmiştir: Çay.  Sofralarımızın hakiki vazgeçilmezi, kahvaltının temeli, ismiyle müsemma beş çayında koyu muhabbetlerin eşlikçisi, yoğun mesailere verilen molanın bahanesi, ince belli bardakların nişanesi, tavşankanı nam kültür demirbaşı!.. Çay başlı başına bir gelenek. Kıymetli Sezen Aksu “Çay da çay çay, çay da çay çay, çaysız olmaz ki…” demekle ne de haklı değil mi?

 

Dünyada çay ilk kez Çin’de üretilmeye başlamış, daha sonra başta Asya ülkeleri olmak üzere başka ülkelere de dağılmıştır. Osmanlı Devleti döneminde de Çin’den getirilen fidanlar Bursa’ya dikilmiş ancak ikliminin uygun olmamasından ötürü burada yetiştirilememiştir. İthaline devam edilen çayın bu topraklarda yetişmesi, gayretkeş öncülerin bu işe el atmasını beklemiş.

 

Çay, cumhuriyet ürünlerindendir. Tıpkı turunçgiller ve şeker pancarı gibi… Yani cumhuriyetin ilanından sonra ülkemizde yetiştirilmeye başlamıştır. Bu bitkinin ülkemizde yetişmesi için öncülük eden, çayın babası Zihni Derin’dir. Batum’dan getirilen çay fidelerinin Rize ve çevresine dikilip, daha sonra da çoğaltılıp halka dağıtılmasına öncülük etmiştir. Çay başta Rize olmak üzere, Trabzon, Artvin, Giresun gibi illerimizde yetiştirilmektedir. Doğu Karadeniz coğrafyasının iklimi çay yetiştirmek için en uygunudur.

 

 

Çayın üzerine kar yağan tek ülkeyiz. Bu da yetiştirilen çayın kalitesini artırmış. Bir yudumunun bile insanın içini ısıtmaya yettiği çay, dallarından binbir zahmetle toplanan bu mucizevi bitki insanoğlunun vazgeçilmez dostu olmuş.

 

Dünya üzerindeki ülkelerin çay tüketim sıralamasına baktığımız zaman Türkiye başı çeken ülkeler arasında yer alır. Anadolu, her ne kadar çayın anavatanı olmasa da kırk yıllık hatırı olan kahvenin tahtını sarsmıştır. Çayın demi tutmuştur bu topraklarda. Sürekli yeşil kalabilen çayın demlenmesi de ayrı öneme sahiptir. Çayı demlerken yüksek ısıya maruz bırakmamalı, rengi bulanık çayı içmemeli, çaya ilkin soğuk su ile demliğe koyup demlenmesini beklemeli yani demlikteki çayı haşlamamalı, tek bir noktadan suyu demliğe bırakmalı, ağır ağır demlenmesi için sabretmeli ve taze iken çayı içmelidir. 

 

Bakın ne diyor Orhan Veli: 

 

Çayın rengi ne kadar güzel,

Sabah sabah,

Açık havada!

 

En koyu sohbetlerin vazgeçilmezi olan çayı gelip yurdundan için; sıcak ve çalışkan Karadeniz insanı ile hasbihal edin. Bir çay bahçesine düşürün yolunuzu, her gün elinizden düşürmediğiniz o çayın evlerimize gelene kadar hangi aşamalardan geçtiğine, ne emekler verildiğine şahit olun. Verin sırtınızı başı dumanlı dağlara, Fırtına Deresi’nde rafting yapan insanların heyecanını seyre dalın. Hazır gelmişken buralara Rize Kalesi’ni de görün ve şehre yüksekten panoramik bakın. Meşhur Ayder Yaylası’na gidin, fırsat bulursanız üstünden nice hayatlar geçen Kemer köprüleri mutlaka fotoğraflayın, adı her ne kadar börek olsa da aslında bir tatlı olan laz böreğini ve Anzer balını tatmayı, Rize bezi ve çayı almayı unutmayın!

 

Sevdiklerimize gönül değil tavşankanı çaylar koyacağımız; sohbetimizin, muhabbetimizin bâki olacağı günlere…

 

 

Bu Yazıyı Paylaş:

Benzer Yazılar:

İzmir’de Bir Keşif: İsmet İnönü Sokak

İzmir’de Bir Keşif: İsmet İnönü Sokak

Konak'ın keşmekeşinin ardına saklanmış sanki bu hatıralarca meskun sokak. İsmet İnönü'nün doğduğu, nesiller boyu çocukların oynaştığı, cumbalı evlerin asırlardır fısıldaştığı, çoğu İzmirlinin dahi bilmediği bir sokak burası...

Devamını Oku
Başlangıçların Diyarı Anadolu

Başlangıçların Diyarı Anadolu

Bir Usta’nın özenle, sabırla yarattığı her bir eser, ardında onun öyküsünü gizlemekte… Bir Usta, koca bir ömrü anlatmakta bize bazen. Bir Usta, koca bir öyküsünü anlatmakta insanlığın…

Devamını Oku
Mehmet Usta

Mehmet Usta

İskilip'ten Mehmet Amca. Kadir Tahtacı'nın objektifinden.

Devamını Oku