Yedi Asırlık Hatıra: Cumalıkızık

Ağırbaşlı ama cana yakın; hani şu tavrına hayran olunan Bursa'nın koynuna sokulmuş asude bir diyar: Cumalıkızık.

  • 03.11.2017
  • Buse Sayla

Hiç şüphesiz her şehrin beslendiği bir tarihi, kendine has dokusu, kişiliği var. Bu, ne derece derin ve baskınsa gezgini o hızla sarar, büründürür kendi havasına. Heybeti, tarihi, sanat güneşi ve doğal mirası ile Bursa işte o ağırbaşlı, bir o kadar da cana yakın tavra davet eder konuğu. Eskilerin yeşil Bursa’sı şimdilerin sanayi şehri. Leziz kestane şekeri, zirvesi karlı Uludağ’ı yumuşacık ipekleri, capcanlı çarşısı ile Bursa bir bardak çayın buğusunda.

 

M.Ö. 5200’lü yıllardan beri Bursa çeşitli kavimlere ve imparatorluklara ev sahipliği yapmış. Toprağının bereketli olması su kenarına yakın olması Bursa’yı değerli kılmış. Uzun yıllar Osmanlı’nın başkentliğini yapan Bursa bilim, kültür ve ticaret merkezi olmuş. Hanlar, camiler, medreseler, Kapalıçarşılar işte bu güzide konumun mirası…

 

“Bursa'da bir eski cami avlusu,

Küçük şadırvanda şakırdıyan su;

Orhan zamanından kalma bir duvar...

Onunla bir yaşta ihtiyar çınar

Eliyor dört yana sakin bir günü.

Bir rüyadan arta kalmanın hüznü

İçinde gülüyor bana derinden.

Yüzlerce çeşmenin serinliğinden

Ovanın yeşili göğün mavisi

Ve mimarîlerin en ilâhisi.”

 

Ahmet Hamdi Tanpınar

 

Bursa’nın kader ve ruh ortağı şehre 20 dakikalık bir mesafeye gizlenmiş küçük bir Osmanlı  köyünden bahsetmeli nihayet. Bir dolmuş, ki Anadolu’yu dolaşmanın mütemmim cüzü, alıyor, salına salına köyleri, tepeleri dolaştırıyor. Yavaş yavaş vardığınızı anlıyorsunuz kalabalıktan ve  koca çınar ağaçlarından. Burası Cumalıkızık…

Osmanlı kültürel peyzajını hala yansıtan daracık sokaklı şirin köy Dünya’nın en küçük sokağına da sahip. UNESCO Dünya Kültür Mirası listesinde olmasına da şaşırmamak lazım.

Köyün girişinde ve sokak boyunca tezgahını açmış esnaf sizi karşılıyor. Kimi evler restore ediliyor, kimileri kahvaltı bahçelerine dönüştürülmüş, kimileri pansiyon ve müze… Sokaklar tabii Arnavut kaldırımı. Yazları turist akını ve tezgahlardan çok rahat gezilmese de temiz havası ve tarih kokusu bâki bu diyarın.

 

Uludağ’ın eteklerinde kurulan köyün ismi “Kızık” yani dağın eteği anlamına gelmekte. Diğer köylerde yaşayan köylülerin (Hamamlıkızık ,Derekızık, Fidyekızık, Değirmenlikızık) Cuma namazı için burada toplanmasıyla ismini almış oluyor. Köy 1300’lü yıllara dayanan geçmişiyle Osmanlı’nın ilk köylerinden. Yani Osmanlı-Türk yerleşme modelinin de somut tarihi örneklerinden. Burada 270 evin 180’i kullanımda. Ayrıca, köyün güneydoğusunda Bizans dönemine ait bir kilise de bulunmuş 1969 yılında.

 

Köyde iki adet müze var. Bu alışılageldik etnografik sergilerde köylülerin kullandıkları eşyaları, ev düzenlerini ve kıyafetlerini bulabiliyorsunuz. Yazları düzenlenen Ahududu Festivali Cumalıkızık’a gitmek için hoş bir bahane. Uludağ’dan süzülen küçük bir nehrin sesi çınar ağaçlarının büyülü hışırtısına eşlik ederken durup soluklanmaya herhalde paha biçilemez.

 

 

 

Kaynakça: 

Bursa'nın Tarihi

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğu'nun Doğuşu.

Işık, Ö. 2016. Buram buram tarih kokan Osmanlı köyü: Cumalıkızık. Hürriyet Seyahat.

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Tanıtma Genel Müdürlüğü. Cumalıkızık.

Yoldan Çık 5. Bölüm Şirince. Yön. Abdüsselam Sancaklı. Yap. Emiyra Yılmaz. TRT Haber.

Bu Yazıyı Paylaş:

Benzer Yazılar:

Taşhan'daki Kuzguni Sır

Taşhan'daki Kuzguni Sır

Şehir merkezindeki tarihi Rüstem Paşa Kervansarayı’na girdiğinizde adeta gözleri kamaşır insanın. O kuzguni, parlak siyah taş ne çok şekle girmiştir: zarif kolyeler, sevginin ve sadakatin temsili yüzükler, her tanesinde inanç harlayan tespihler...

Devamını Oku
Bir Mahzun Hikaye: Yanık Yağlı Camii

Bir Mahzun Hikaye: Yanık Yağlı Camii

Murat Çobanoğlu, Toruni, Aşık Avasi ve daha nicesinin memleketi Kars... Kendine özgü motif, renk, acı ve yaşanmışlıklarıyla işlenen kilim ve halıların, Taşlıova’ya “Yaz gelende her yan lalezar olur/Yamacında bin bir çiçek var olur/Kış gelende her bir yanın kar olur/ Eksilmez başımdan dumanın dağlar” dizelerini söyleten dağların, sonsuza uzanan çayırların diyarı.

Devamını Oku
Pera’nın Kültür Aynası: BiblioPera

Pera’nın Kültür Aynası: BiblioPera

Hafızasında İstanbul'un envai çeşit katmanını barındıran Beyoğlu'nda dokuz araştırma merkezi buluşuyor, bilginin zanaatkarlarını ağırlıyor. BiblioPera kültürlerin biriktirdiği mirası bir uğrakta buluşturuyor.

Devamını Oku